زمستانى ميان كشور چين وكشور سياهان بر آيد ، وچون به كشور اسلام رسد گرد جزيرة العرب بگردد . وهمانگونه كه آن را در نقشه كشيده‌ام ، داراى خليج‌ها وشاخه‌هاى بسيار است . مردم در توصيف آن ونقاشان در كشيدن نقشهء آن اختلاف دارند ، برخى آن را همانند طيلسانى بدور كشور چين وحبشه مىدانند كه يك بال أو در قلزم ( درياى سرخ ) وبال ديگرش در آبادان ( خليج فارس ) باشد . أبو زيد بلخى آن را بدون شاخهء « ويله » آورده ، همانند پرنده‌اى نهاده كه نك أو در « قلزم » وگردن أو در عراق ودم أو ميان حبشه وچين است . ومن نقشهء آن را بر ورقه كشيده ديدم كه در خزانهء أمير خراسان مىبود ، ونيز بر كرباسى كشيده بنزد أبو القاسم ابن انماطى در نيشابور ودر خزانهء عضد الدولة وصاحب ديده بودم ولى هر يك با ديگرى اختلاف مىداشت . در برخى از آنها خليج‌ها وشعبه‌هاى ناشناخته ديده مىشد . من خود نيز پيرامن دو [ سه ] هزار فرسنگ در آنها دريانوردى كردم ودورادور همهء جزيره‌هايش از قلزم تا آبادان بگشتم ، واين جز آنست كه كشتى ما راه را گم كرد ومرا به گودابه‌ها وجزيره‌ها انداخت ومن با پيران آن سامان كه همانجا زاده ، دريانورد پرورش يافته ، رياضىدان شده ، سمسار وبازرگان بودند گفتگوها كردم . من ايشان را داناترين مردم به بندرها وبادها وجزيره‌ها يافتم ، از ايشان دربارهء راه‌ها ومرزهاى آنجاها پرسشها مىكردم ، دفترهايشان را ديدم كه همراه مىداشتند ، ودربارهء مطالبش بحثها مىكردند وبدان مطمئن بودند وآنها را بكار مىبستند . من پس از آنكه آنها را فهميدم ، بخشي * پر مايه از آن برگرفتم وسپس با نقشه‌هاى ياد شده برابر نمودم .